بررسی وضعیت صنعت خودروسازی ایران و همسایه شمالی، ترکیه، نشان میدهد که هرچقدر این رقیب منطقهای در سالهای اخیر پیشرفت کرده است، به همان اندازه ایران پسرفت داشته است. در واقع، مقایسه خودروسازی ایران و ترکیه، حکایت پرواز و سقوط است؛ یکی در اوج، بر فراز ابرها و دیگری در تقلا برای نفس کشیدن و زنده ماندن.
خودروسازی ایران این روزها حالوهوای خوبی ندارد؛ صنعتی که با وجود دههها سابقه و سرمایهگذاریهای سنگین، در رقابت منطقهای و جهانی عملاً از نفس افتاده است. در شرایطی که کشورهایی مانند عربستان با سرعتی چشمگیر در حال ساخت آینده خودرویی خود هستند، مقایسه ایران با چین بهعنوان ابرقدرت خودروسازی و مهمترین مبدأ تأمین خودرو، کرهجنوبی که تقریباً همزمان با ایران وارد این صنعت شد، و ترکیه بهعنوان همسایهای با اشتراکات جغرافیایی و یک رقیب منطقهای، تصویر روشنی از عقبماندگی عمیق خودروسازی ایران ارائه میدهد؛ صنعتی که نهتنها از رقبا جا مانده، بلکه امروز حرف جدی برای گفتن هم ندارد. «اسببخار» در سه گزارش کوتاه، بهصورت مختصر به مقایسه وضعیت خودروسازی ایران با چین، کرهجنوبی و ترکیه پرداخته است.
به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، در سالهای اخیر، صنعت خودروسازی در ایران و ترکیه از منظر تولید چندان فاصلهای با هم نداشتهاند، اما مسیرهایشان زمین تا آسمان تفاوت دارد. ترکیه با تمرکز روی مونتاژ خودروهای برندهای جهانی، جذب سرمایهگذاری خارجی و اولویت دادن به صادرات، خود را بهعنوان یک بازیگر کلیدی در بازار جهانی جا انداخته است. در مقابل، ایران به دلیل تحریمهای سنگین، قیمتگذاری دستوری و تأکید بیش از حد بر تولید داخلی، با چالشهای مالی عمیق و مشکلات عملیاتی دستوپنجه نرم میکند. در ادامه، نگاهی دقیقتر به وضعیت این صنعت در دو کشور تا پایان سال ۲۰۲۵ میاندازیم.
تولید خودرو
در ایران، تولید خودرو در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۱ تا ۱.۳ میلیون دستگاه بوده که عمدتاً برای تأمین نیاز بازار داخلی و با تمرکز بر مدلهای اقتصادی انجام شده است.
ترکیه اما در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۳ تا ۱.۴ میلیون دستگاه خودرو تولید کرده و در سال ۲۰۲۵ نیز این روند رشد ادامه داشته است؛ بهویژه با حضور برندهای بزرگ جهانی مانند فیات، رنو، تویوتا و فورد. ترکیه همچنین با توسعه خودروهای برقی مانند Togg، گامهای بلندی در این زمینه برداشته است.
تفاوت کلیدی اینجاست که ترکیه تولید را با استانداردهای بالای اروپایی و کیفیت رقابتی پیش میبرد، در حالی که ایران با مشکلاتی مانند کمبود قطعات و اختلال در تأمین انرژی مواجه است.
صادرات و درآمد ارزی
صادرات ایران بسیار محدود است و معمولاً کمتر از ۵۰ هزار دستگاه در سال است که بیشتر به کشورهای همسایه مانند عراق و سوریه انجام میشود. تحریمها و ناتوانی در برندسازی، بزرگترین موانع در این مسیر هستند.
در ترکیه، صادرات خودرو و قطعات در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۳۷ میلیارد دلار رسیده و بیش از یک میلیون دستگاه خودرو صادر شده است. بازارهای اصلی ترکیه کشورهای اروپایی مانند آلمان، فرانسه، انگلیس و ایتالیا هستند. در سال ۲۰۲۵ نیز روند مشابهی ادامه داشته و صادرات خودرو حدود ۱۵ تا ۱۷ درصد کل صادرات کشور را تشکیل میدهد؛ نقشی حیاتی در اقتصاد ترکیه.
وضعیت مالی و سودآوری
سه خودروساز بزرگ ایران تا پایان سال ۱۴۰۳ زیان انباشتهای بیش از ۳۰۵ هزار میلیارد تومان داشتهاند که نسبت به سال قبل، ۲۲ درصد افزایش نشان میدهد. این زیانها عمدتاً ناشی از فروش خودرو با قیمتی پایینتر از هزینه تمامشده، بدهیهای سنگین به قطعهسازان و بانکها است.
در ترکیه، صنعت خودرو سودآور است و با تمرکز بر ارزش افزوده بالا پیش میرود. شرکتهای مشترک با برندهای خارجی مانند فورد اوتوسان، سودهای چشمگیری دارند و صادرات قطعات جانبی نیز در سالهای اخیر رکوردهایی مانند ۱۴.۸ میلیارد دلار را ثبت کرده است.
ترکیه از همکاریهای مشترک و سرمایهگذاری خارجی بهره میبرد، در حالی که ایران هزینههای حمایتی هنگفتی را بدون بازده رقابتی تحمل میکند.
کیفیت، نوآوری و بازار داخلی
ایران بر داخلیسازی تمرکز کرده، اما کیفیت خودروها پایینتر است و رضایت مشتریان کمتر. بازار داخلی بزرگ است و سالانه حدود یک میلیون دستگاه خودرو فروش دارد، اما تورم بالا و محدودیت واردات، چالشهای جدی ایجاد کردهاند.
ترکیه خودروهایی با استانداردهای یورو ۶ و بالاتر تولید میکند و سهم خودروهای برقی و هیبریدی در فروش جدید سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۸ درصد رسیده است. بازار داخلی ترکیه رقابتی و پویاست و این کشور به هاب تولید خودرو در اروپا تبدیل شده است؛ با تولید خودروهای برقی داخلی مانند Togg.
دلایل این تفاوتها
ترکیه از ابتدای دهه ۲۰۰۰ بر توسعه قطعهسازی، جذب سرمایه خارجی و بهرهبرداری از مزایای نزدیکی به اتحادیه اروپا سرمایهگذاری کرده است. ایران اما با تحریمها، انحصار داخلی و قیمتگذاری دستوری، منابع را هدر داده و رقابتپذیری خود را از دست داده است.
درسهایی برای آینده
مدل ترکیه نمونهای موفق از ادغام در زنجیره تأمین جهانی است؛ صادراتمحور، سودآور و نوآورانه. در مقابل، ایران با زیانهای پیوسته روبهرو است و برای تغییر مسیر به اصلاحات اساسی نیاز دارد؛ از آزادسازی قیمتها و جذب سرمایه خارجی گرفته تا تأکید بر کیفیت و صادرات. اگر مسیر فعلی ادامه یابد، بحران عمیقتر خواهد شد، اما با اصلاحات درست، ایران نیز میتواند به رشد پایدار و رقابت جهانی بازگردد.
نوشته خودروسازی ایران و ترکیه؛ حکایت پرواز و سقوط اولین بار در اسب بخار. پدیدار شد.
The post خودروسازی ایران و ترکیه؛ حکایت پرواز و سقوط appeared first on فروشگاه آسان وی.
دیدگاه خود را بنویسید