[ad_1]

بیش از یک قرن از ورود نخستین خودرو به ایران می‌گذرد، اما گویی زمان برای این صنعت درجا زده و این کالسکه آتشین در جاده‌ای از ابهام متوقف شده است. در تمام این سال‌ها، نه نیاز بازار و نه دانش فنی، بلکه تنش‌های سیاسی و عوامل بیرونی فرمان را در دست داشته‌اند؛ روزگاری ملی شدن صنعت نفت بهانه تحریم شد و روزگاری دیگر چالش‌های هسته‌ای. گویی در طالع این صنعت روزِ خوشِ پایداری نوشته نشده و تنها در مقاطعی کوتاه و گذرا، چون دهه ۴۰ و دو سالِ کوتاه پس از برجام، چرخِ این صنعت برای ایرانیان روان چرخیده است. با این حال، مروری کوتاه بر تاریخچه صنعت خودروسازی خالی از لطف نیست. قصه‌ای پرغصه که نشان می‌دهد به‌رغم سال‌ها تلاش و دوندگی و‌ گذر از یک قرن مشکلات همان هستند که بودند.

با این حال با بازخوانی این دوران شاید سرانجام راه به رستگاری پیدا شد. در نخستین بخش از تاریخچه صنعت خودروسازی ایران به ورود اولین خودرو و چالش‌های آن دوران، در بخش دوم به معجزه آسفالت و تولید شوفرها،  در سومین بخش رؤیاهای صنعتی در محاصره جنگ پرداخته شد. در چهارمین قسمت دهه ۱۳۲۰، میراث ویرانی و نخستین طعم تحریم چشیده می‌شود.

میراث ویرانی و نخستین طعم تحریم

دهه ۱۳۲۰ برای ایران، دهه‌ای سرشار از تضاد بود. پس از خروج تدریجی نیروهای اشغالگر، ایران با ناوگانی از خودروهای فرسوده، اسقاطی و جاده‌هایی ویران روبه‌رو بود. در نیمه اول این دهه، عطش شدیدی برای نوسازی وجود داشت، اما پول کافی در بساط نبود. خودرو که در دهه قبل نماد تجدد بود، حالا به یک ابزار حیاتی برای بقا و تأمین مایحتاج تبدیل شده بود. اما درست در زمانی که بازار می‌رفت تا نفسی تازه کند، توفان سیاست ملی شدن صنعت نفت و در پی آن، خشم بریتانیا، بازار خودرو را در نخستین محاصره دریایی تاریخ معاصر ایران فرو برد.

چالش‌های دوران بازسازی

چالش نخست این دهه، میراث اسقاطی جنگ بود. اکثر خودروهای موجود در کشور متعلق به ارتش‌های بیگانه بود که با قیمتی ارزان رها شده بودند. این خودروها نیاز به قطعاتی داشتند که تولید نمی‌شد. چالش دوم با ملی شدن صنعت نفت در پایان دهه ۱۳۲۹ آغاز شد. بریتانیا با اعزام ناوگان جنگی به خلیج‌فارس و محاصره دریایی ایران، مانع از صادرات نفت و به تبع آن، ورود ارز به کشور شد.

طعم تلخ کمبود ارز

این اولین بار بود که بازار خودروی ایران طعم تلخ کمبود ارز را به معنای واقعی چشید. واردات خودروهای لوکس آمریکایی و انگلیسی که در سال‌های پس از جنگ رونق گرفته بود، ناگهان متوقف شد. قیمت قطعات یدکی به‌دلیل مسدود شدن مسیرهای تجاری دریایی جهش یافت و آتش قیمت‌ها برای اولین بار در خرمن جیب مردم افتاد. در این دوره، تعمیرکاران ایرانی به جادوگری روی آوردند؛ آن‌ها با دست‌خالی و با استفاده از قطعات خودروهای دیگر، خودروهای از کار افتاده را راه می‌انداختند، چراکه مسیر آب‌های آزاد برای ورود قطعه بسته شده بود.

اضطراب و نایابی

این دهه، دهه اضطراب و نایابی بود. اگرچه در سال‌های میانی (۱۳۲۵ تا ۱۳۲۸) ثبات نسبی برقرار شد و مدل‌های جدید فورد و شورولت وارد شدند، اما این شادی بسیار کوتاه‌مدت بود. برای صنعت خودرو، این دهه یک عقب‌گرد بود، چراکه تمام توجهه‌ها به جای تولید، صرف تأمین قطعات اولیه و تعمیرات اضطراری می‌شد.

بازار خودرو در پایان دهه ۱۳۳۰، در وضعیت احتضار قرار داشت. محاصره دریایی بریتانیا ثابت کرد که بازار خودروی ایران چه‌قدر در برابر تنش‌های سیاسی بین‌المللی آسیب‌پذیر است. چیزی که هم شاهد آن هستیم. ریشه‌ای تاریخی در همین دهه دارد. در آن زمان نیز ابهام در آینده سیاسی و اقتصادی، خریداران را به سمت انبار کردن قطعات و خودروهای قدیمی سوق داد و قیمت‌ها را به شدت شعله‌ور کرد. روز خوشی در کار نبود؛ تنها نبردی فرسایشی برای حرکت ماندن چرخ‌هایی بود که نای چرخیدن نداشتند.

نوشته میراث ویرانی و نخستین طعم تحریم/ تاریخچه صنعت خودروی ایران (قسمت چهارم) اولین بار در اسب بخار. پدیدار شد.

Source link

The post میراث ویرانی و نخستین طعم تحریم/ تاریخچه صنعت خودروی ایران (قسمت چهارم) appeared first on فروشگاه آسان وی.

[ad_2]

Source link