[ad_1]
بازار خودرو ایران سالهاست با یک پرسش تکراری روبهروست؛ چرا خودرو ارزان نمیشود؟ این پرسش در شرایطی مطرح میشود که بازار در بسیاری از مقاطع با رکود عمیق مواجه بوده، نمایشگاهها مشتری چندانی نداشتهاند و قدرت خرید مردم نیز به شدت کاهش یافته است. با این حال، برخلاف بسیاری از بازارهای جهان که کاهش تقاضا میتواند به افت قیمت منجر شود، در ایران حتا رکودهای سنگین نیز معمولاً به ارزانی خودرو ختم نمیشوند.
به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، در اقتصادهای باثبات، قیمت کالاها عمدتاً تابع عرضه و تقاضاست. هنگامی که تقاضا کاهش پیدا میکند یا عرضه افزایش مییابد، قیمتها نیز تحت فشار قرار میگیرند و بازار به سمت تعادل حرکت میکند، اما در اقتصاد ایران، خودرو تنها یک کالای مصرفی نیست، بلکه در بسیاری از دورهها به یک دارایی برای حفظ ارزش پول تبدیل شده است.
همین ویژگی باعث شده است قواعد متعارف بازار در مورد خودرو به طور کامل صدق نکند. حتا زمانی که خرید و فروش کاهش مییابد و نمایشگاهها از رکود گلایه میکنند، قیمتها لزوماً پایین نمیآید. علت این است که بسیاری از مالکان خودرو ترجیح میدهند به جای فروش با قیمت کمتر، دارایی خود را نگه دارند، زیرا تصور میکنند ارزش پول ملی در آینده باز هم کاهش خواهد یافت.
تورم؛ موتور اصلی افزایش قیمت خودرو
شاید مهمترین دلیل ارزان نشدن خودرو را بتوان در تورم مزمن اقتصاد ایران جستوجو کرد. طی دهههای اخیر، اقتصاد کشور تقریباً هیچ دوره طولانی از ثبات قیمتی را تجربه نکرده است. در چنین شرایطی، قیمت تمام کالاها و خدمات به مرور زمان افزایش پیدا میکند و خودرو نیز از این قاعده مستثنا نیست.
در واقع، خودرو گران نمیشود، بلکه ارزش پول ملی کاهش پیدا میکند. هنگامی که هزینه تولید، حملونقل، انرژی، دستمزد، مواد اولیه و قطعات افزایش مییابد، طبیعی است که قیمت نهایی خودرو نیز بالا برود. به همین دلیل است که بسیاری از تحلیلگران معتقدند تا زمانی که تورم کنترل نشود، انتظار کاهش پایدار قیمت خودرو چندان واقعبینانه نخواهد بود.
عامل مهم دیگر، نوسانهای ارزی است. صنعت خودرو ایران وابستگی قابل توجهی به واردات قطعات، مواد اولیه، تجهیزات و فناوری دارد. حتا خودروهایی که به عنوان محصول داخلی شناخته میشوند نیز بخشی از قطعات یا مواد مورد نیاز خود را از خارج کشور تأمین میکنند. در نتیجه، هر بار که نرخ ارز افزایش پیدا میکند، هزینه تولید نیز بالا میرود. از سوی دیگر، افزایش نرخ ارز انتظارات تورمی را نیز تشدید میکند و موجب میشود فعالان بازار قیمتهای خود را براساس پیشبینی آینده تنظیم کنند، نه شرایط فعلی.
همین مسئله باعث شده است بازار خودرو در ایران بیش از آنکه به میزان معاملات واکنش نشان دهد، به تحولات ارزی و چشمانداز اقتصادی حساس باشد.
عرضهای که هرگز به تقاضا نرسید
یکی دیگر از مشکلات ساختاری بازار خودرو، شکاف میان عرضه و تقاضاست. طی سالهای گذشته بارها از افزایش تولید سخن گفته شده، اما در عمل، صنعت خودرو نتوانسته است پاسخگوی نیاز واقعی بازار باشد؛ تحریمها، کمبود ارز، بدهی خودروسازان، مشکلات تأمین قطعات، فرسودگی خطوط تولید و بیثباتی سیاستگذاری از جمله عواملی بودهاند که رشد تولید را محدود کردهاند.
در بسیاری از کشورها، رقابت میان خودروسازان و وفور عرضه باعث میشود تولیدکنندگان برای جذب مشتری قیمتها را کاهش دهند یا مشوقهای فروش ارائه کنند، اما در ایران، محدود بودن عرضه و انحصار نسبی بازار باعث شده است فشار چندانی برای کاهش قیمت وجود نداشته باشد.
این در حالی است که بارها مطرح شده است که میتوان کمبود عرضه را با واردات به میزان متناسب بازار جبران کرد، اما انحصاری که در حوزه خودرو در کشور طی سالیان دراز حاکم شد، هیچ گاه اجازه نداد که واردات به میزان لازم صورت گیرد و از این رو همیشه عرضه و تقاضا نامتوازن ماند تا یک حلقه سوم بین تولیدکننده و مصرفکننده به نام دلال همیشه روی کار باقی بماند و سود ببرد.
یکی از تفاوتهای اساسی بازار ایران با بسیاری از کشورهای جهان، نگاه سرمایهای به خودروست. در کشورهای توسعهیافته، خودرو معمولاً کالایی مصرفی محسوب میشود که با گذشت زمان ارزش آن کاهش پیدا میکند. اما در ایران، خودرو در بسیاری از سالها نهتنها افت قیمت نداشته، بلکه گاه سودی بیشتر از برخی بازارهای مالی نصیب مالکان خود کرده است.
این نگاه باعث شده است خودرو از نقش اصلی خود فاصله بگیرد. بسیاری از خریداران نه برای استفاده روزمره، بلکه برای حفظ ارزش سرمایه وارد بازار میشوند. در نتیجه، تقاضا فقط از سوی مصرفکنندگان واقعی شکل نمیگیرد و بخشی از بازار تحت تأثیر انگیزههای سرمایهگذاری قرار دارد.
قیمتگذاری دستوری؛ درمانی که نتیجه نداد
در سالهای اخیر دولتها بارها تلاش کردهاند با ابزارهای مختلف از رشد قیمت خودرو جلوگیری کنند. قیمتگذاری دستوری، فروشهای فوقالعاده، قرعهکشی، محدودیتهای معاملاتی و دهها دستورالعمل دیگر با همین هدف اجرا شدند.
اما تجربه نشان داده است که این سیاستها نتوانستهاند به کاهش پایدار قیمتها منجر شوند. در بسیاری از موارد حتا فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد افزایش یافته و زمینه برای شکلگیری رانت و واسطهگری بیشتر فراهم شده است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند قیمتگذاری دستوری نمیتواند بر واقعیتهای اقتصادی غلبه کند. زمانی که هزینههای تولید افزایش مییابد و عرضه محدود است، سرکوب قیمتی تنها مشکل را به شکل دیگری بروز میدهد.
رکودی که به ارزانی منجر نمیشود
یکی از ویژگیهای خاص بازار خودرو ایران این است که رکود معمولاً به کاهش شدید قیمتها ختم نمیشود. در بسیاری از دورهها، معاملات کاهش پیدا میکند و خریداران از بازار خارج میشوند، اما فروشندگان نیز حاضر به کاهش جدی قیمت نیستند.
دلیل این رفتار آن است که بسیاری از مالکان خودرو معتقدند نگهداری خودرو از تبدیل آن به پول نقد منطقیتر است، زیرا ارزش پول ملی ممکن است در آینده باز هم کاهش پیدا کند. بنابراین حتا رکودهای طولانی نیز معمولاً تنها باعث کاهش حجم معاملات میشوند، نه سقوط قیمتها.
شاید مهمترین تغییر سالهای اخیر در ذهنیت جامعه رخ داده باشد. زمانی خبر رسیدن پراید به ۲۰ میلیون تومان برای بسیاری باورکردنی نبود و سوژه طنز میشد، اما امروز قیمت خودروهایی که زمانی نماد ارزانترین خودروهای کشور بودند به ارقام چند صد میلیون تومانی و حتا نزدیک به یک میلیارد تومان رسیده است.
سالها زندگی در شرایط تورمی باعث شده است بسیاری از مردم دیگر انتظار کاهش محسوس قیمت خودرو را نداشته باشند. حتا زمانی که بازار در رکود کامل قرار دارد، بخش بزرگی از جامعه تصور میکند هر کاهش قیمتی موقتی خواهد بود و در نهایت، روند افزایشی ادامه پیدا میکند.
در پایان میتوان گفت پرسش «چرا خودرو در ایران ارزان نمیشود؟» پاسخ سادهای ندارد. تورم مزمن، کاهش ارزش پول ملی، محدودیت عرضه، وابستگی تولید به ارز، نگاه سرمایهای به خودرو، ناکارآمدی برخی سیاستهای کنترلی و نبود رقابت کافی، همگی در شکلگیری این وضعیت نقش دارند.
به همین دلیل، کاهش قیمت خودرو تنها با افزایش مقطعی تولید یا صدور چند دستور اداری امکانپذیر نیست. تا زمانی که متغیرهای کلان اقتصادی اصلاح نشوند و تورم مهار نشود، بازار خودرو نیز همچنان تحتتأثیر همان روندی خواهد بود که سالهاست تجربه میکند؛ بازاری که ممکن است برای مدتی آرام شود، اما بهندرت مسیر ارزانی پایدار را در پیش میگیرد.
نوشته چرا خودرو در ایران ارزان نمیشود؟ اولین بار در اسب بخار. پدیدار شد.
The post چرا خودرو در ایران ارزان نمیشود؟ appeared first on فروشگاه آسان وی.
[ad_2]
Source link
دیدگاه خود را بنویسید